Branş Tanıtım: BOCCIA

Branş Tanıtım: BOCCIA

En eski spor dallarından birisi olarak kabul edilen boccianin tarihi milattan binlerce yıl öncesine kadar Anadolu’ya dayandırılsa da bugünkü şekliyle, ilk kez Romalılar tarafından oynanmış ve “boccia” adını da Romalılardan almıştır.

Boccia 1984 yılında ilk defa New York Paralimpik Oyunlarında yarışmalara dahil edilmiştir. Olimpik karşılığı bulunmayan üç oyundan birisidir. Boccia, Boccia Uluslararası Spor Federasyonu (BISFED) tarafından yönetilmektedir. Boccia, hassasiyet ve strateji oyunudur. Serebral palsili bireylerin oynayabilmesi amacıyla tasarlanan oyun, şu an motor yeteneği etkilenmiş tüm sporcuların katılımına açıktır.

Boccia tekler, çiftler ve takım olarak üç kategoride oynanmaktadır. Tüm kategoriler için kadın ve erkek sporcular karışık olarak müsabakalara katılabilirler. Boccia sporunda amaç, yuvarlanan veya atılan topların hedefe en yakın olmasını sağlamaktır. Rakip toplarından hedef topa daha yakın atılan her top için oyuncu veya takım 1 puan almaktadır. 15 puan alan oyuncu veya takım, oyunu kazanmaktadır. Eğer rakibin topu hedef topa daha yakınsa ve sizin yuvarlamanız olanaksızsa hedef topu ya da rakip topu vurmak için de atış yapılabilmektedir. Tekler ve çiftlerde her maç 4, takım maçlarında ise 6 setten oluşmaktadır. Her bir sette tekler, çiftler ya da takımlar 6 atış hakkına sahiptirler. Saha 6 metre genişliğinde, 12.5 metre uzunluğunda bir alandır ve etrafında 2 metre boşluk bulunmaktadır. Kort yüzeyi düz ve pürüzsüzdür. Sporcuların atış alanı 6 adet dikdörtgene bölünmüştür ve oyun süresi boyunca oyuncuların bu alanı terk etmemeleri gerekmektedir. Geçerli atış için kort üzerindeki V şekilli hattın oradan top fırlatılmalıdır. Oyunda kullanılan top tenis topundan bir miktar büyük olup deriden yapılmıştır. Topun ağırlığı 275 gram, çevresi ise 270 milimetredir.

SINIFLANDIRMA

Bocee sınıflandırması üç ayrı bölüme ayrılmıştır:,

  1. Fiziksel değerlendirme
  2. Teknik değerlendirme
  3. Sahada müsabaka esnasında ya da spora özgü aktiviteler esnasında sporcunun gözlemlenmesi.

Sporcu Değerlendirmesi

Tüm sporcular medikal raporlarının bulunduğu doküman ile sınıflandırma için önceden belirlenmiş gün ve saat hazır bulunmalıdırlar. Sporcuların sınıflandırılabilmesi için müsabakalarda kullanacağı tüm kıyafet ve ekipmanlarla birlikte gelmiş olması gerekmektedir. Sporcunun medikal durumu ve performansı hakkında bilgi sahibi birisi değerlendirme esnasında sporcuya refakat edebilir.

Spor Sınıf Statüleri

1. Yeni Statü

Daha önce uluslararası BISFED klasifikasyon paneli tarafından değerlendirilmemiş olup ilk kez sınıflandırılan statüyü ifade etmektedir. Turnuva başlamadan önce sporcunun mutlaka panel tarafından değerlendirilmiş olması gerekmektedir.

2. Yeniden Gözlenecek Statü

Daha önce değerlendirilmiş ancak kesin karara bağlanmamış statüyü ifade eder. Bir sonraki değerlendirmede aynı sınıfta kalabilir ya da sınıf değişikliğine uğrayabilir.

3. Kabul Edilmiş Statü

BISFED sınıflama tarafından değerlendirilip kesin kararı verilmiş olan statüyü ifade etmektedir. Bu kategorideki sporcuların sınıfları tekrar değişmeyecek olup tüm turnuvalarda bu sınıta rekabet edecektir.

4. Uygun Olmayan Statü

BISFED kurallarına bağlı olarak Boccia spor performansını etkileyebilecek nitelikte etkilenimi bulunmayan sporcular bu statüde tanımlanır.

 

SPOR SINIFLARI

BC1 Atıcı: Spastik Quadriplejik: Biceps, triceps, omuz fleksörleri, ekstansörleri, el ve el bileği spastisitesi 3 ve üzerindedir. Bu seviyedeki spastisite oyuncunun topu fırlatmasını çok ciddi oranlarda sınırlamaktadır. Özellikle omuz fleksiyon ve dirsek ekstansiyonundaki aktif hareket açıklığı spastisite nedeniyle azalmıştır. Üst ekstremitenin gövdeden ayrılması oldukça zorlaşmıştır. El ve parmak kasları zayıflamıştır. İnce beceri ve koordinasyon azalmıştır. Atış sırasında pozisyonlarını kaybetmektedirler. Kalça, diz ve ayak bileği değerlendirmesinde 3 ve üzerinde spastisiteye sahiptir. Alt ekstremitenin gövdeden ayrılması oldukça zorlaşmıştır.

BC1 Atıcı: Atetoz/Ataksi/Karışık Tablo

Spastisite nedeniyle sporcuların koordinasyon ve hareket kontrol kaybı azalmıştır. Zayıf kontrol yeteneği ile aktif tam hareket açıklığını sağlayabilirler. Topu elden çıkarma esnasında fazlaca çaba sarf ederler ve zamanlama hatası yapabilirler. Eldeki ince beceri ve koordinasyon azalmıştır. Topun elle temasının kesilmesi zorlaşmıştır. Gövdede postüral kayıp ve koordinasyon bozukluğuyla sonuçlanan istemsiz hareketler görülmektedir. Spastisite ve istemsiz hareketler nedeniyle alt ekstremite koordinasyon ve aktif hareket kontrolü azalmıştır. Alt ekstremite hareket genişliği etkilenmemiş olabilir ve bu kişiler yürüme yeteneğine sahip olabilirler.

BC1: Ayak Oyuncuları

Kavrama ve topu fırlatma yeteneğine sahip olamayan ancak alt ekstremite için yeterli aktif kontrol yeteneği bulunan sporcular bu sınıfta düşünülmelidir. Sporcu, topu ayağıyla doğru yönde ve hızda itekleme yeteneğine sahip olmakla birlikte, belirli derecelerde istemsiz hareketler mevcuttur.

BC2 Atıcı: Spastik Quadriplejik

Biceps, triceps, omuz fleksörleri, ekstansörleri el ve el bileği spastisitesi ASAS’a göre 2-3’tür. Üst ekstremite eklem hareket açıklığı bir miktar etkilenmiştir. Bu sınıftaki sporcular topu kavrama yeteneğine sahiptir. Sporcular atış sırasında topu manipüle edecek el becerisine sahiptir. Otururken ve atış sırasında kendi dengelerini koruyabilecek postüral kontrol yeteneğine sahiptir. Bu sınıftaki sporcular aktif gövde rotasyonunu sağlayabilirler. Kalça, diz ve ayak bileği değerlendirmesinde ASAS’a göre 2 ve üzerinde spastitiye sahiptir.

BC2 Atıcı: Atetoz/Ataksi/Karışık Tablo

BC1’e göre daha az olmakla birlikte koordinasyon ve hareketin kontrolü azalmıştır. İstenmeyen hareketlerin açığa çıkması ve kontrol kaybındaki artış atış esnasında oyuncuyu kısıtlar. İnce motor becerileri azalmıştır. İstemsiz hareketler nedeni ile ağırlık merkezi sürekli sabit kalmamaktadır. Bunun sonucunda postüral kontrol ve koordinasyon azalmıştır.

BC3

BC1 (Serebral Palsi) ve BC4 (Serebral Palsi olmayan) fiziksel profiline uyan ancak topu taşıma ve fırlatma becerisine sahip olmayan sporcular bu grupta sınıflandırılırlar ve aşağıdaki kriterleri sağlamalıdırlar. Bu sınıftaki oyuncular topu kavrama, fırlatma ya da ayağıyla doğru yönde ve hızda itekleme yeteneğine sahip değillerdir. Sporcular topu rampadan istediği şekilde bırakma hakkına sahiptirler. Parmak yardımı, ağız cihazı ya da baş aparatı ile bu işlemi gerçekleştirebilirler.

BC4

Serebral orijinli spastisite, atetoz ve ataksi gibi bulguları bulunmayan sporcuların sınıflandırıldığı gruptur.

BC4 Atıcı

Sporcular, günlük yaşamdaki mobilitelerini tekerlekli sandalye ile sağlarlar. Omuz ve dirsek ekleminde tam eklem hareket açıklığına ulaşamazlar, kas kuvveti ise 3 ve altındadır. İnce motor beceri belli oranda etkilenmiştir. Atış sırasında sporcular denge kaybını önlemek için kendi istekleri doğrultusunda kemer kullanabilirler.

BC4 Ayak Oyuncuları

BC4 profil yapısına uygun, ancak topu eliyle kavrama yeteneği bulunmayan ya da topu fonksiyonel olarak fırlatamayan sporcular yeterli alt ekstremite fonksiyonuna sahip ise topu ayakları ile iterler. Alt ekstremite kas kuvvetinin 3 ve altında olması gerekmektedir.