Branş Tanıtım: MASA TENİSİ

Branş Tanıtım: MASA TENİSİ

Masa tenisinin kaynağı hiç bir zaman kesin olarak bilinmemektedir. Bu sporun salon tenisi adıyla 1880’li yıllarda Hindistan ve Güney Afrika’daki İngiliz ordu subayları tarafından oynandığı bilinmektedir.

Puro kutularının kapaklarını raket, yuvarlatılmış şarap şişesi mantarlarını da top olarak kullanan subaylar file olarak ise kitapları kullanıyorlardı.

1890’lı yıllarda İngiltere’de masa tenisinin diğer versiyonları geliştirildi. Bunlar “whiff whaff” ve “gossima” gibi değişik isimlere sahiptiler. Parker Brothers firması masaya kurulabilen portatif net, dışı file kaplı küçük bir top ve minyatür raketlerden oluşan salon tenisi kitleri üretmeye başladı.

1900 yılında Amerika’yı ziyaret eden İngiliz James Gibb, dönerken yanında bazı içi boş selüloid toplardan getirdi ve arkadaşlarıyla salon tenisini bu topları kullanarak oynamaya başladı. Gibb, topun rakete ve masaya çarptığı zaman çıkardığı sesi temsil eden “ping pong” ismini kullanmaya başladı. 

Fakat 1901 yılında İngiliz spor ekipmanları üreticisi olan John Jacques “Ping Pong” ismini kendi adına tescil ettirdi ve bu ismin Amerika haklarını Parker Brothers firmasına sattı. Onlar da yeni kitlerini bu isimle çıkardılar.

Bir başka İngiliz, E. C. Goode, 1902 yılında tahta raketinin yüzeyini pürüzlü lastikle kaplayarak topa falso vermeyi başardı. Aynı yıl İngitere’de Ping Pong Federasyonu kuruldu fakat isim hakkının Parker Brothers firmasında olmasından ve dolayısıyla ekipmanların çok pahalıya çıkmasından dolayı 3 yıl sonra kapandı. Buna rağmen diğer üreticilerin genel bir isim olan table tennis (masa tenisi) adı altında sattıkları ekipmanlarla bu spor İngiltere ve Avrupa’da sessizce yaygınlaştı. 1921 yılında İngiltere’de yeni bir masa tenisi federasyonu kuruldu. Peşinden de 1926 yılında İngiltere, İsveç, Macaristan, Hindistan, Danimarka, Almanya, Çekoslovakya, Avusturya ve Galler’in Berlin’de yaptıkları  toplantıda Uluslararası Masa Tenisi Federasyonu kuruldu.

İlk dünya şampiyonası 1927 yılında Londra’da yapıldı. Bu yıldan 2. dünya savaşına kadar tüm şampiyonalar Macaristan’ın egemenliği altında geçti. Bu zamanların en iyi oyuncuları bayanlarda yedi dünya şampiyonası kazanan Macar Maria Mednyanszky ve beş defa dünya şampiyonu olan yine Macar Viktor Barna’ydı. Çekoslovakya ve Romanya’lı sporcular da bazı şampiyonaları kazandılar.

Amerika Ping Pong Federasyonu 1930 yılında kuruldu fakat sadece Parker Brothers firmasının ekipmanları kullanılabildiği için üye sayısı fazla olamadı.

İkinci dünya savaşından sonra bir süre daha orta Avrupalı oyuncuların egemenlikleri sürdü. 1953 yılından itibaren Asyalı oyuncuların egemenliği başladı. Asyalı yıldız oyuncuların aniden ortaya çıkmalarının bir sebebi Japon Horoi Satoh’ın 1952 yılında ilk defa kullandığı süngerli lastiklerin kullanılmaya başlamasıdır. Bu yeni malzeme oyunu hızlandırdı ve oyuncuların topa daha fazla falso vermelerine imkân sağladı.

Asyalı oyuncular “Penholder tutuşu” adı verilen ve raket sapının başparmak ile işaret parmağı arasında tutulduğu bir tutuş şekli geliştirdiler.  Bu tutuş şeklinde her tür vuruş için raketin aynı yüzünü kullanıyordu. Bu tutuş bugün bir çok üst seviye uluslararası oyuncu tarafından kullanılmaktadır.

1988 yılında masa tenisi erkek ve bayanlarda tekler ve çiftler müsabakalarını içeren olimpik bir spor haline geldi.

ENGELLİ MASA TENİSİ

Engelli Masa Tenisi 1960 yılında ilk kez Roma’da paralimpik oyunlara dahil edildi. Bu branşta amaç, masanın rakibin yarı alanında kalan kısmı içine topu göndermek ve başarıyla ona geri dönmesini engellemektir. Bir maç beş set içerir. 11 puana ulaşan ilk oyuncu seti kazanır. Her seti kazanmak için iki fazlalık puan gerekir. Servis atan oyuncu her iki puanda bir değişir.

Masanın üst yüzeyi 2.74 metre uzunluğunda ve 1.5 metre genişliğinde dikdörtgen şeklinde ve masa yüzeyi zeminden 76 cm yüksekliğindedir. Yaralanma riski oluşturacak veya tekerlekli sandalye ile oynayan sporcunun masanın oynanan yüzeyine tamamen erişimini önleyecek herhangi bir engel olmamalıdır. Oyun yüzeyi herhangi bir materyalden olabilir. Standart bir top 30 cm yükseklikten düştüğünde yaklaşık 23 cm sıçrayabilmelidir. Top 40 mm çapında ve 2.7 gram ağırlığındadır. Selüloit ya da benzer plastik materyallerden yapılmış olmalıdır.

Sınıflandırma

Engelliler masa tenisi branşında 11 sınıf bulunmaktadır. 1-5 arası sınıflarda yer alan sporcular tekerlekli sandalyede, 6-10 arası sınıflarda yer alan sporcular ise ayakta mücadele eder. Son sınıf ise zihinsel engelli sporcular için oluşturulmuştur.

Tekerlekli sandalye sınıflarında minimal engellilik 5 sınıf için şu şekilde değerlendirilir:

  1. 1-5 sınıflarında yer alan sporcular iki koltuk değneği olmaksızın yürüyemez ya da oturamaz.
  2. Yana adım atamaz.
  3. Koltuk değneği kullanmazlarsa kalça posterior tilt ve hiperlordozda dururlar.
  4. Oturduklarında sporcu yan tarafa normal hızla tamamen eğilemez ve geri dönemez.
  5. İleri-geri hareketlerin hızında azalma vardır.
  6. Spinal kordun nörolojik seviyesi S1-2’dir.
  7. Poliomyelit ve başka nedenli tüm sporcular yukarıda bahsedilen bozukluklarla kıyaslanabiliyor olmalıdır.
  8. Yukarıda bahsedilenden daha fazla fonksiyon kaybına sahip tüm sporcular tekerlekli sandalye sınıfında oynayabilir.

Sınıf 1

Oturma dengesi olmayan, kolunu kullanmada ciddi zorluk çeken sporcular bu sınıfta yer alır. Dirsek ekstansiyonu, el bileği fleksiyonu ve kavraması çok zayıftır. Boyun ve omuz fonksiyonları normaldir. Oynamayan koluyla gövde pozisyonunu ayarlar ve dengesini sağlar. C1-5 spinal kord yaralanmaları, poliomyelit sonrası şiddetli fonksiyon kaybı olanlar, zayıf dengeli ve kol koordinasyonu azalmış serebral palsi ve bu fonksiyonel profile uygun herhangi bir engeli olanlar bu sınıfta yarışır.

Sınıf 2

Oturma dengesi olmayan, oynayan kolundaki fonksiyonel becerisi sınıf 1’den daha iyi durumda olan sporcular bu sınıfta yer alır. El fonksiyonlarının kuvveti normal değildir. Dirsek ekstansiyonu yeterli ve fonksiyoneldir. C5-7 spinal kord yaralanmaları, gövde fonksiyonu olmayan ve zayıf el fonksiyonu olan poliomyelit, sınıf 1’den daha az şiddetli CP ve bu fonksiyonel profile uygun herhangi bir engeli olanlar bu sınıfa örnek verilebilir.

Sınıf 3

Gövdenin üst kısmı aktivite gösterebilmesine rağmen oturma dengesi olmayan sporcular bu sınıfta yer alır. Masa tenisi oynama yeteneğini önemli derecede etkilemeyecek kadar minimal motor kayıpları olmasına rağmen kol fonksiyonu normaldir. C8-T9 spinal kord yaralanmaları, normal kol fonksiyonu ve gövde dengesi olmayan poliomyelit sekeli, gövde fonksiyonu biraz azalmış CP ve bu fonksiyonel profile uygun herhangi bir engeli olanlar bu sınıfa örnektir.

Sınıf4

Pelvisteki stabilizasyon yetersizliği yüzünden oturma dengesi çok az bozuk olan sporcular bu sınıfta yer alır. Denge, karın ve sırt kaslarının kuvvetine bağlıdır. Sırt ve karın kaslarının daha yüksek seviyeleri sağlam olsa da sadece zayıf rotasyon mümkündür. T8-L2 spinal kord yaralanmaları, sınıf 3’ten daha iyi fonksiyona sahip CP ve bu fonksiyonel profile uygun herhangi bir engeli olanlar bu sınıftadır.

Sınıf 5

Gövde kaslarının fonksiyonu normal olan sporcular bu sınıfta yer alır. Pelvik stabilizasyon sağlayan kaslar yeterince aktiftir. Öne veya yana eğilme normal sırt eğriliğiyle yapılır. L1-S2 spinal kord yaralanmaları ve bu fonksiyonel profile uygun herhangi bir engeli olanlar bu sınıfa örnek verilebilir.

Fiziksel Engelliler-Ayakta Sınıfları

Ayakta oynayan sporcuların sınıfında minimal engel 6-10 sınıfları için şu şekilde sıralanır.

  1. Sadece bir ekstremitede orta derecede bozukluk bulunmaktadır.
  2. Gövdedeki bozukluk rotasyonu ve oyunu etkiler. Alt ekstremitedeki bozukluk dengeyi, kalçaların rotasyonunu hafif derecede etkileyebilir.
  3. Oynayan kolda çok hafif bir engel olmalı.
  4. Oynamayan kolda ortadan şiddetli dereceye etkilenim olabilir.
  5. Oynayan koldaki bozukluk uzanmayı, sallama hızını, kavrama kuvvetini hafif derecede etkileyebilir.
  6. Oynamayan kolun bozukluğu destek ve kompansatuar hareketleri minimal etkileyebilir.

Sınıf 6

Kolları ve bacaklarında şiddetli engel bulunan sporcular bu sınıfta yer alır. Şiddetli CP, oynayan kol ve bacakta veya her iki kol ve bacakta amputasyon, bilateral dizüstü amputasyon, ekstermitelerin ve gövdenin etkilendiği musküler distrofi, inkomplet spinal kord yaralanması, ağzıyla raketi tutabilen oyuncu ya da bu fonksiyonel profile uygun herhangi bir engeli olan sporcular bu sınıfa örnek verilebilir.

Sınıf 7

Bacaklarında çok şiddetli engeli olan sporcular, oynayan kolun ortadan şiddetli dereceye kadar etkilenimi olan sporcular, sınıf 6’dan daha az şiddetli olacak şekilde kol ve bacakların engelinin kombinasyonu olanlar ve orta derece CP olan sporcular bu sınıfta yarışır.

Sınıf 8

Bacaklarında orta derecede engeli olan sporcular, oynayan kolda orta derecede engeli olanlar ve orta derece CP olan sporcular bu sınıfta yer alır. Fonksiyonel olmayan bacağa; tek bacakta poliomyelit, tek bacak diz üstü amputasyon, kalça ve dizde tutukluk ve görülebilir kısalıkta beraber kalça çıkığı örnek verilebilir. Orta derecede etkilenmiş iki bacağa; yine poliomyelit, bilateral diz altı amputasyon, inkomplet spinal kord yaralanması, spina bifida (Seviye S1) örnek verilebilirken, iki tutuk diz sınıf 7 veya 8 olarak düşünülür.

Sınıf 9

Bacaklarında hafif derecede engeli olan sporcular, oynayan kolda hafif derecede engeli olan sporcular, oynamayan kolunda şiddetli engeli olan sporcular hafif derece CP ve bu fonksiyonel profile uygun herhangi bir engeli olan sporcular bu sınıfta yer alır.

Sınıf 10

Bacaklarda çok hafif engeli olan sporcular, oynayan kolda çok hafif engeli olan sporcular, oynamayan kolda ortadan şiddetli dereceye engeli olan sporcular, gövdesinde orta derecede engeli olan sporcular veya bu fonksiyonel profile uygun herhangi bir engeli olan sporcular bu sınıfta yer alır.

Sınıf 11: Zihinsel Engelli Sporcular

Zihinsel engelli masa tenisi oyuncuları için sınıflandırma minimum uygunluk, masa tenisine özel testler, kısa maç boyunca gözlem ve yarışma boyunca gözlem olmak üzere dört komponent içerir.

Cücelik

Cüceler sınıf 10 içinde başlar ancak başka bozuklukların sonucu olarak alt sınıf için düşünülebilirler. Örneğin, diz altı amputasyonlu sporcu normalde sınıf 9’dur ancak diz altı amputasyona cücelik eklenirse sınıf 8’e dahil edilir. Boy uzunluğu erkekler için 140 cm altı, kadınlar için 137 cm ve altı olmalıdır.