Branş Tanıtım: OTURARAK VOLEYBOL

Branş Tanıtım: OTURARAK VOLEYBOL

William G. Morgan adında bir adam 1895 yılında günümüz voleybolunun temellerini atana kadar, 304 yıl boyunca İngiltere topraklarında voleybola benzer bir çeşit oyun hâlihazırda oynanıyordu. Massachusetts Genç Hıristiyanlar Birliği’nde beden eğitimi öğretmeni olan Morgan, misyonerlik okulunda voleybol sporunu geliştirmeye devam etti. Yıllar içinde bazı kuralları değiştirip geliştirdi.

Amerika Birleşik Devletleri dışında voleybol federasyonu kuran ilk ülke Kanada oldu. 1925 yılına gelindiğinde Hollanda’nın Uden kasabasında rahiplik yapan Simon Bais daha önce Amerika’da izlemiş olduğu bu sporu ülkesine dolayısıyla Avrupa’ya taşımış oldu. Basketbola alternatif olsun diye icat edilen voleybol, ilk kez 1964 yılında düzenlenen yaz olimpiyatları takviminde resmi olarak yer aldı.​​​

Engelli Sporunun Temelleri Atılıyor
Diğer engelli sporlarında olduğu gibi burada da bir tanıdık isim karşımıza çıkıyor. Sir Ludwig Guttman. 1936 yılında Nazi Almanya’sından İngiltere’ye kaçan Yahudi doktorun gayesi, Stoke Mandeville’de kurmuş olduğu hastanede savaş gazilerini rehabilite edip spora katılmalarını sağlamaktı. Onun çabaları neticesinde 1948 yılında ilk kez engelli spor organizasyonu olan Stoke Mandeville Oyunları düzenlenmiş oldu.

Oturarak Voleybolun Beşiği Hollanda

Peder Simon Bais aracılığıyla Hollanda’ya ulaşan ve popülerleşen voleybol, ikinci dünya savaşının yaralarının sarıldığı yıllarda engelli sporcuların da spora aktif olarak katılmasıyla birlikte hızla mesafe kat etti. 1956 yılına gelindiğinde Hollanda yeni bir engelli sporuyla tanışmış oldu: Oturarak Voleybol.

Oturarak Voleybol, ilk zamanlar Hollanda Gaziler Topluluğunun (BNMO) himayesinde olsa da sivil halk tarafından benimsenmesiyle birlikte 1961 yılında bağımsız bir yapıya kavuştu. Aynı yıl Hollanda Engelliler Spor Birliği (NIS) kuruldu. O zamandan bu yana, oturarak voleybol, NIS içinde engelliler tarafından oynanan en büyük oyunlardan birisi haline geldi. Tekerlekli sandalye basketbolun yanında, hem ulusal hem de uluslararası açıdan en popüler takım sporlarından birisi oldu.

Oturarak voleybol 1976 Toronto Paralimpik Oyunları’nda gösteri sporu olarak yer alsa da paralimpik oyunlar takviminde resmi olarak yer alması için dört yıl daha geçmesi gerekiyordu. 1980 yılında Hollanda'nın Arnhem şehrinde yapılan paralimpik oyunlarda belki de beklenen gerçekleşti ve Hollanda takımı altın madalyayı kazandı. 

Günümüzde, oturarak voleybol her zamankinden daha büyük ilgiyle yapılmaktadır. Dünyada 50’den fazla ülkede deplasmanlı olarak beş kıtada oynanmaktadır. Ülkemizde de Türkiye Bedensel Engelliler Federasyonu bünyesinde faaliyetleri devam etmektedir.

Türkiye’de Oturarak Voleybol

Türkiye’de oturarak oynanan voleybolun başlangıcı, Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonu ile Avrupa Engelliler Voleybol Komisyonu (ECVD) tarafından 3-4-5 Nisan 2005 tarihleri arasında, Ankara Silahlı Kuvvetler Rehabilitasyon Merkezinde düzenlenen tanıtım seminerine dayanmaktadır.  

Bu seminer, o tarihlerde Avrupa Komitesi Başkanı, şimdi ise Dünya Engelliler Voleybol Organizasyonu (WOVD) Başkanı Pierre Van Meenen, Hollanda Kadın Milli Takım antrenörü ve WOVD eğitim kurulu üyesi Jozef Banfi ile WOVD eğitim kurulu üyesi Jouke de Haan’ın katılımıyla gerçekleştirildi.

Seminer için bütün engelli spor kulüplerine ve voleybol federasyonuna davetiye gönderilmesine rağmen kulüplerden ve voleybol federasyonundan çok fazla katılım olmadı. Seminere daha çok Hacettepe Üniversitesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksek Okulu öğrencileri ile Beden Eğitimi ve Spor Teknolojisi Yüksek Okulu öğrencileri katıldı.

 

Oturarak Voleybolda Klasifikasyon

Oturarak voleybolda engelli sınıflamasına bağlı olarak her takımda 10 engelli 2 adet minimal engelli sporcubulunur. Oyunda ise 5 engelli 1 adet de minimal engelli sporcubulunur. Oyuncu değişimlerinde engelli sınıfındaki oyuncular kendi aralarında, minimal engelli sınıfındaki oyuncular da kendi aralarında değişim yaparlar. Bu kural dışında değişime izin verilmez.

Kimler Oynayabilir

*Amputeler: Uzuvların her hangi bir yerinden kesilmiş olanlar
*Hareket sistemine ait engeller: Bacaklarda ve kollarda felç olma hali, eklem ankilozları (hareket açıklığı kaybı), bacak boyu kısalığı, omurga eğriliği (skolyoz), cücelik, endoprotezler, multipl skleroz (MS), polio, serebralpalsi
 

Temel Kurallar

Saha ölçüsü ve file yükseklikleri dışında oturarak voleybolun voleyboldan temelde iki tane farklı kuralı vardır. Bu farklılıklar;

1-Servise blok yapılabilmektedir.
2-Kalçanın pozisyonu:

- Hücum bölgesindeki oyuncular hücum yaparken ve blok yaparken kalçanın temasını yerden tamamen kesemezler.

- Savunma esnasında vücudun bütününü yerden kesemezler.

- Servis ve hücum çizgilerinde (Geri hücum çizgisi ve orta saha çizgisi) kalça çizgiyi tamamen geçemez.

- Çizgi ihlalini kalça belirlemektedir. (Olimpik voleybolda ayak belirlemektedir)

Smaç vurmak (Hücum yapmak)
Oyuncu hücum anında gövdesinin bir parçasıyla, bir smaç sırasında yerle temas halinde olmalıdır.
Arka oyuncular, istediği biçimde smaç vurabilirler. Smaç anında, atak çizgisine dokunamaz ya da bunu geçemez. Smaç sırasında, arka oyuncu, vücudunun herhangi bir bölümüyle, yerle temas halinde olmalı ve kalça çizgiyi geçmemelidir.

Blok
Hücum bölgesindeki oyuncuların, karşı takımdan gelen servise blok yapmalarına izin verilir

Defans
Defans bölgesinde, oyuncu, topla oynarken vücudunun bir kısmının yerle temas etmesi gerekmektedir. Topa plonjonla veya farklı defans uygulaması yapabilmek için sadece kısa bir hareket sırasında yerle temasını kaybetmesine izin verilir.

Kıyafetler ve Ekipmanlar

Oyuncuların spor pantolon ve şort giymelerine izin verilir. Koruyucu bandajlara izin verilir. Bununla beraber, çıkıntı yapan noktaları ya da diğer oyuncular için tehlikeli olabilecek başka özellikleri olan bandajlar, hakem tarafından tehlikeli nesneler olarak görülebilir ve bu nedenle bunlara izin verilmeyebilir. Bu çıkıntılar kapatıldıktan sonra giymelerine izin verilebilir. Oyuncular ayakkabı ile çorapla veya çıplak ayakla oynayabilirler. Oyuncular kendilerine ve rakiplerine zarar verecek ortez ve protez kullanamazlar.

Saha Ölçüleri

Oyun sahası10 metreye 6 metre boyutunda köşegen özelliktedir. Yan çizgiler de sahaya dâhildir. Merkez çizgisi, sahayı iki yarıya ayırır, her biri 5 metreye 6 metredir.
Atak çizgileri, merkez çizgiye paralel olarak çizilmiştir. Servis alanı, iki çizgiyle işaretlidir ve bu çizgilerin her biri 15 santimetre uzunluğundadır, sahanın her bir yarısının sonunda, servis alanı içine yerleştirilmiştir.

File ve direkler
File, 6,5 metre uzunluğunda ve 0,8 metre genişliğindedir. Dikey kanatlar, file üzerinde çıkıntı yapamazlar. Filenin yüksekliği, erkekler için 1,15 metre, kadınlar için ise 1,05 metredir.
Direklerin yüksekliği, en az 1,25 olmalıdır; bunlar, oyun sahasının en az 50 santimetre dışındadır.

Yusuf Kenan Kök: Altyapıya Önem Vermeliyiz

Türkiye Oturarak Voleybol Milli Takım Antrenörü Yusuf Kenan Kök, Türkiye’de oturarak voleybolun gelişimi ve yaygınlaşması için mücadele eden bir isim. Oturarak voleybolun gelişmeye çok müsait bir spor dalı olduğunu söyleyen Kök, “Yapılan her organizasyona katılanların sayısı gittikçe artıyor,  yeni engelli sporcuların işin içine girmeye başlaması bizi heyecanlandırıyor” diyor. Bu ilgi sonucunda bu yıl ülkemizde ikinci lig de kurulmuş. Avrupa’da ikinci ligi olan herhangi bir ülke henüz yok. Şu an birinci ve ikinci ligde toplam 18 takım mücadele veriyor. Ancak milli takım hocasına göre yolun daha çok başındayız. Ona göre ciddi bir altyapı hamlesiyle oturarak voleybolun dünyadaki en büyük temsilcisi olabiliriz. Yusuf Kenan Kök’ün önem verdiği bir diğer konu da federasyonun, içinde spor salonları, oteli olan kendine ait tesislerinin olması. Oralarda eğitilecek olan çocuklar sayesinde oturarak voleybolda dünyada söz sahibi ülke olunabilir. Bunun yanı sıra ekonomik yönden güçlü olunduğu takdirde daha çok organizasyonlara katılım sağlanabileceğini, yurtdışında ya da Türkiye’de ikili kamplar yapılabileceğini söylüyor ve ekliyor “Milli takımlar düzeyinde başarı elde edemezsek içerdeki dinamikleri de harekete geçiremeyiz.”