Engelli Gençlerin Spora Katılımı

Engelli Gençlerin Spora Katılımı

Bu yazımızda engelli bireylerin özellikle gençlik çağında spora katılımlarının psikososyal faydaları ile birlikte paralimpik oyunlar gibi üst düzey spor organizasyonlarına katılımdaki psikolojik zorlukları ve zihinsel hazırlıkları ele alacağız. Spora katılımdaki ilk önemli nokta fiziksel benlik algısını artırmasının yanında sporun kendilik tanımlama üzerindeki etkisidir. Bir diğer nokta ise özellikle ergenlik çağı ve öncesindeki çocukların spor sayesinde sosyal bağ kurabilme ve yalnızlığı azaltmadaki etkisidir.

Genellikle, engelli bireylerin düşük benlik saygısı olduğu düşünülür. Çünkü engellilikleri sportif becerileri ortaya koymalarında deneyimlerinin ilk dönemlerinde sınırlayıcı bir faktör olarak göz önünde bulundurulabilir. Araştırmalar, iyi organize edilmiş sportif egzersiz programlarının engelli çocukların psikososyal gelişimleri üzerinde, rastgele yapılan programlara göre daha faydalı olduğu ve daha az zaman harcandığını ortaya koymuştur. Genellikle egzersiz programları, bedensel engelli çocukların hareket gelişimlerinin sağlanması yerine eğlenmeleri veya vakit geçirmeleri için dizayn edilmektedir.

Bu durumda özellikle yüksek performans gösterebilecek engelli çocuklar zaman içerisinde spordan kopmaktadırlar. Yapılan bilimsel çalışmalar, özellikle 12 hafta ve üstü iyi organize edilmiş sportif programların bireylerin kendine güven, benlik saygısı, branşa özgü sportif becerilerini ve kendilerini keşfetmelerini sağlamıştır. Özellikle aile, arkadaş ve antrenörlerin duygusal desteği, engelli bireylerin fiziksel zorluklarla mücadelenin yanında psikolojik dayanıklılığının da önemli bir parçası olmaktadır.

Engelli çocukların daha az arkadaşı olduğu ve engelli olmayan çocuklara göre daha yalnız oldukları göz önüne alındığında, spor sayesinde engelli çocukların fiziksel ve psikolojik olarak daha sağlıklı olmaları ve toplumsal bağlılıklarını artırmak için muazzam bir araç olduğunu söylemek gerekir.

Ayrıca spor sayesinde cinsiyetler arası farklılığı da ortadan kaldırmak mümkündür. Resmi yarışmalara katılan kadın sporcular, katılmayan kadın sporculara göre daha fazla sosyal destek aldıkları yapılan çalışmalarla ortaya konulmuştur. Fakat bazen özellikle çocuğun engellilik durumuna göre organize edilmemiş veya bu konuda uzman olmayan eğitmenler tarafından verilen eğitimler, engelli çocukların becerileri ortaya koyamamalarından dolayı olumsuz sonuçlarda ortaya çıkartabilir. Buna iyi niyetle yapılan fakat terslik yaratabilecek durumlar diyebiliriz. Bundan dolayı dikkatli olmamız ve eğitimcileri iyi seçmemiz gerektiğini iyi bilmeliyiz.

Gelelim elit düzeyde spor yapan engelli bireylerde bilmemiz gereken önemli konulara.

Özellikle paralimpik oyunlar gibi organizasyonlara katılan engelli sporcuların beklenilen başarıları elde edebilmesi için kendine güven, stresle başa çıkma gibi psikolojik beceri antrenmanlarını iyi bilmeleri ve uygulamaları gerekmektedir.

Yapılan uluslararası araştırmalar, özellikle uluslararası seyahatlerin engelli sporcular üzerinde önemli bir stres kaynağı olduğu bildirilmiştir. Bir spor psikoloğu olarak engelli sporcularla çalışıyorsanız en büyük stres kaynağının uzun bir uçuş sırasındaki uçağa inip binmek, koltuktan tekerlekli sandalyeye aktarma işlemi, tuvalet ihtiyacı ve uçuş sırasında ki kişisel bakımlar olduğunu bilmeniz ve bu süreci iyi yönetmeniz gerekmektedir. Ayrıca yarışmalarda otel ile yarışma alanı arasındaki mesafe ve ulaşım başta sporcular olmak üzere tüm kafile için önemli bir sorun teşkil etmektedir. Bazen çok başarılı olabileceği yarışmalarda bu süreç iyi yönetilmediği için başarısızlıkla ayrılan sporcular olmuştur.

Sonuç olarak, üst düzey spor organizasyonlarına katılım gösteren engelli sporcuların seyahatlerinin çok iyi programlanması onların uzun yarışma periyotlarında meydana gelebilecek olan yarışmaya bağlı kaygı, stres ve diğer uyku bozucu etkenlerin dışında diğer sorunlara gereksiz enerji harcamalarının önüne geçilmesi, istenilen ve beklenilen başarıların gelmesinde önemli bir önlem ve başarı olacaktır.