Türkiye’de Engelli Profili ve Engelli Sporlarına Yaklaşım

Türkiye’de Engelli Profili ve Engelli Sporlarına Yaklaşım

TANIMLAR

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi özürlüyü; “Normal kişinin, kişisel ya da sosyal yaşantısında kendi kendine yapması gereken işleri, bedensel ve ruhsal kabiliyetlerindeki kalıtımsal ya da sonradan olma noksanlık sonucu yapamayan” olarak tanımlamıştır.

BM tarafından engelli birey “Yaşama eşit katılım fırsatlarında azalma ya da kısıtlanma” başka bir deyişle “Çevre ile engellinin karşı karşıya kalması” olarak tanımlanmıştır. (www.uno.org)

Sağlığın Uluslararası Sınıflandırılması (ICF)

Hastalık: Bir dizi bulgu ve belirtilerle ortaya çıkan patolojik durum.                                       

Bozukluk: Psikolojik, fiziksel veya anatomik yapının veya fonksiyonun anormalliği veya kaybı, beceri problemi.

Özür: Bozukluk sonucu bir aktiviteyi normal sınırlar içerisinde yapabilme yeteneğindeki kayıp,  kısıtlanma, iş performansında bozulma (aktivite limitasyonu).

Engellilik: Bozukluk ya da özür nedeniyle yaş, cinsiyet, sosyal ve kültürel faktörlere bağlı olarak normal rolün yerine getirilememesi, kısıtlanması, sosyal rolde bozulma (kısıtlanma).

Ülkemizde ve Dünyada Alınan Kararlar

2005 Tarih ve 5378 Sayılı Özürlüler Kanununun 33. Maddesi ile 1986 tarihli ve 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanununun 2. Maddesi (n) bendinden sonra gelmek üzere;  “Özürlü bireylerin spor yapabilmelerini sağlamak ve yaygınlaştırmak üzere; spor tesislerinin özürlülerin kullanımına da uygun olmasını sağlamak, spor eğitim programları ve destekleyici teknolojiler geliştirmek, gerekli malzemeyi sağlamak, konu ile ilgili bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışmaları ile yayınlar yapmak, spor adamları yetiştirmek, özürlü bireylerin spor yapabilmesi konusunda ilgili diğer kuruluşlarla işbirliği yapmak” ifadesi eklenmiştir.

Birleşmiş Milletler Bilimsel ve Kültürel Organizasyonu (UNESCO) - 1993

11. Kural: Eğlence ve Spor başlığında “Ülkeler; engelli bireylerin eğlence ve spor yapmalarında eşit fırsatlar sağlama konusunda önlemler alacaktır.”

Buna göre;

Turizm otoriteleri, seyahat acenteleri, oteller, gönüllü organizasyonlar, diğer eğlence aktiviteleri ya da seyahat fırsatları engelli bireylerin ihtiyaçlarına uygun avantajları sunmayı tercih etmelidir. Uygun eğitim, bu süreci desteklemeyi sağlayabilir.

Ülkeler, engelli bireylerin katılımı için otel, plaj, spor sahaları, egzersiz salonları, eğlence ve spor alanları yaratmayla ilgili önlemler başlatmalıdır. Bu önlemler, eğlence ve spor programlarında yardımcı personel, katılım metotları geliştirmelerde projeler, bilgilendirme ve eğitim programları ile desteklenmelidir.

Engelli bireylerin spor aktivitelerine katılım fırsatlarının geliştirilmesi bakımından, spor organizasyonları cesaretlendirilmelidir. Bunun yanında, katılıma dair önlemler de katılım fırsatına yeterince açık olmalıdır. Diğer yandan özel düzenlemeler ya da özel oyunlara ihtiyaç olacaktır. Ülkeler; ulusal ve uluslararası düzeyde engelli bireylerin katılımlarını desteklemelidir.

Engelli bireylerin katıldığı spor aktiviteleri diğer katılımcılarla aynı kalitede eğitim ve talimatlara sahip olmalıdırlar.

Spor ve eğlence organizatörleri,  kendi bölümlerinde engelli bireylerle ilgili gelişmeler için engelli bireylerin organizasyonlarına danışmalıdır.

600 milyon engelli bireyin yaşadığı dünyamızda, engelli nüfusunun %10’unun gelişmekte olan ülkelerde olduğu belirtilmektedir. Türkiye’deki veriler, nüfusun %12.29’unun engelli bireylerden oluştuğunu göstermektedir. Bunun anlamı 9.294.605 milyon engellimiz olduğu gerçeğidir.

Gelecek İçin Yapılması Gerekenler

Eğitim Programları ve Okullar

• Özel eğitim gerektiren gruplar

• Özel yaş grupları

• Profesyonel veya amatör spor kulüpleri

• Lokal yönetimler

• Özel organizasyonlar

Pilot bölge veya şehirler tanımlanarak spor için imkânların yaratılması

Bilgilendirme ve tanıtım programlarının hazırlanması

Özel sporların tanıtımı

• Profesyonel sporcuların rolü

• Görsel sunumların hazırlanması ve medya aracılığı ile büyük kitlelere ulaştırılması

Türkiye’de engelli sporunun kalitesini artırmak için tüm yerli ve yabancı kurumlar, kuruluşlar, şirketler, enstitüler ve federasyonlarla ortak projeler üretmek ve yaşama geçirmek en önemli çıkış noktası olarak düşünülmelidir